Zwyciężyli konkurs na kuratorski projekt wystawy w Polskim Pawilonie podczas tegorocznego Biennale Architektury w Wenecji Hotelem Polonia. Naprawdę chcą zamienić Pawilon Polski w hotel, a do tego pokazać w nim wystawę prezentującą „budynków życie po życiu”. W zgłoszeniu konkursowym opisali ją tak: “Wybieramy 10-12 budynków zrealizowanych lub realizowanych w Polsce w ostatnich latach; obiektów znanych, lubianych, rozpoznawalnych, autorstwa słynnych (przynajmniej lokalnie) architektów. większość z nich to budynki dumne, służące wielkim firmom czy ważnym funkcjom publicznym. Pytamy, co stanie się z nimi, gdy zaniknie ich funkcja, gdy diametralnie zmienią się stosunki społeczne czy ekonomiczne, co może stać się z tymi "wizytówkami". Tworzymy przewrotną antytezę schematu promocji Polski za granicą, który zawsze (nie tylko w przypadku wystaw architektonicznych, takich jak niedawna Ikony architektury, ale i np. eXpo) przybiera formę wyliczenia najważniejszych osiągnięć kraju.
Sztandarowe budynki zaprezentowane będą "przed i po" wielkiej zmianie. Na hieratycznych, uroczystych w nastroju zdjęciach Nicolasa Grospierre’a pokazane zostaną budynki w stanie istniejącym. Na fotomontażach autorstwa Kobasa Laksy te same miejsca zostaną zaprezentowane w hipotetycznej przyszłości - zmienione nie do poznania, lub wręcz przeciwnie, wypełnione nowym życiem, które ignoruje starą skorupę, choć pozwala jej pozostać”.
Z Grzegorzem Piątkiem i Jarosławem Trybusiem, autorami projektu Hotel Polonia, rozmawia Bogna Świątkowska.
www.labiennale.art.pl

Teraz, kiedy już euforia po ogłoszeniu wyników konkursu nieco opadła, to czym jesteście przerażeni?
GP: Ogromem pracy i odpowiedzialności. Ja się na chwilę przestałem cieszyć, kiedy zdałem sobie sprawę jak duże nadzieje są do zawiedzenia.

Ale pisząc projekt chyba nie odczuwaliście tego ciężaru, nie byliście pod brzemieniem odpowiedzialności reprezentowania naszego kraju podczas tak ważnej imprezy. Napisany jest z wdziękiem i bez obciążeń.
GP: w ogóle nie czułem odpowiedzialności polegającej na tym, czy tam jest kanalizacja, czy to co wymyśliliśmy da się w ogóle zbudować. A jest to pierwsze pytanie, które teraz każdy nam zadaje: jak odprowadzić ścieki, co z kiblami. Ale sobie z tym poradzimy.

Prąd tam jest.
GP: Niewiele więcej nam potrzeba.
JT: Wodociąg pożyczymy od sąsiadów.

Od Rumunów?
GP: Podobno najbliższe ujęcie wody jest w Pawilonie Austrii i Grecji.
JT: To się rozwiąże. Tyle jest możliwości rozwiązania hotelu jako zjawiska, od budowy Ritza do noclegowni. To wszystko mieści się w tym pomyśle. Na styku tych możliwości jest jeszcze wiele rozmaitych opcji.

A kiedy wam to przyszło do głowy. W jakiej sytuacji?
GP: Wydaje mi się, że…

Leżałem w łóżeczku?
GP: Nie, nie. Nie wiem w jakiej to było sytuacji, bo na pewno nie był to pierwszy pomysł.
JT: Pomysłów na rozumienie architektury poza budynkiem może być sporo.

Out there. Architecture Beyond Building. Jaka jest więc wasza propozycja zrozumienia hasła tegorocznego Biennale?
GP: To hasło jest bardzo pojemne. Nasze myślenie krążyło wokół tego, że budynki to tylko skorupy, a to „poza” to jest życie, które je wypełnia, to co wnoszą z sobą użytkownicy, czy to, co czas robi z budynkiem. Podczas jakiejś burzy mózgów, siedzenia i dyskutowania. Szukaliśmy w moim komputerze zdjęcia Pawilonu Polskiego, żeby go sobie pooglądać. Okazało się, że nie mam nic. Zaczęliśmy googlować, i jedyne co mogliśmy znaleźć to okładka katalogu poprzedniej wystawy z napisem Polonia. Polonia, Polonia… Hotel Polonia! Z hasła Hotel Polonia wyszedł świetny punkt wyjściowy do projektu, chwytliwy i popowy jako tytuł, ale zgodny z naszą interpretacją tematu Biennale.
JT: Mnie prześladuje nieustannie poczucie nietrwałości wszystkiego, tymczasem architektura uparcie trwa w swojej trwałości. Architektura to sztuka, która nie nadąża za postępem mentalnym. Wszystko się diabelnie szybko zmienia, a architektura wciąż stawia tę swoją cegłę na cegle, zachowując się jakby miała trwać przez tysiąclecia, chociaż nie ma takiej możliwości, bo tak szybko zmieniają się potrzeby, wymagania stawiane budynkom, nie mówiąc o modzie. Zakwestionowanie niezmienności budynków, które udają, że są wieczne – to pomysł na nasz projekt. Zakwestionowanie pompy pawilonu polskiego i pokazanie co może się stać z architekturą powstającą teraz w naszym kraju za lat 20, 30, 50…

Jakie są najtrudniejsze pytania, na które teraz już jako kuratorzy Pawilonu Polskiego musicie znaleźć odpowiedź?
JT: Wszystko zaczyna się od dołu, czyli od toalety, prysznica…
GP: Infrastruktura, bezpieczeństwo, jak ludzi tam wpuszczać, wypuszczać, odpowiedzialność za prace prezentowane wewnątrz pawilonu, to jedno. Druga rzecz która spędza nam sen z powiek, to jest koordynowanie tego projektu na odległość. Staramy się pomysł na hotel uczynić jak najłatwiejszym do realizacji, sprawić, by jak najmniej było budowania.
JT: No ale to są właśnie uroki takiej realizacji.
GP: To pytania o stronę techniczną. A czy idea się obroni?
JT: Tak, bo jest to temat, który wydaje się dość oczywisty, kiedy się o nim myśli, a oczywisty wcale nie jest. W gruncie rzeczy teoria architektury bardzo rzadko kwestionuje jej trwałość, trwałość jej funkcji. Co jest przedziwne w czasie, kiedy w filozofii, w refleksji o polityce, gospodarce, kulturze, tak dużo o trwałości, czy też nietrwałości się mówi. Architektura nie przyjmuje tego do wiadomości.

Czy jakiś wpływ ma na was sztuczność sytuacji związana z Biennale w Wenecji? Co bardziej radykalne głosy mówią, że organizacja Biennale jest obciążona brakiem wrażliwości i realizmu, ponieważ sytuacja Wenecji, miasta składającego się z dwu bardzo różnych części, w którym występuje cała gama problemów, powinna skupiać więcej uwagi, niż wystawy. Czy nie kusiło was, żeby nawiązać do tego problemu?
JT: Nawiązanie w naszym projekcie jest, bardzo konkretne. Polegające na tym, że kwestionujemy sytuację i trwałość naszego pawilonu polskiego.

Wiecie, że w Wenecji jest ruch społeczny sprzeciwiający się polityce miasta uniemożliwiającej zasiedlanie pustostanów w starej części miasta? Organizowane są demonstracje przeciwko wykluczeniu olbrzymiej części mieszkańców z nowej części miasta z prawa do użytkowania części zabytkowej. Większość nabywców zabytkowych domów nie mieszka w nich, a traktuje je jak hotele, pojawiając się tam zaledwie na kilkanaście dni w roku.
GP: Zamieniając Pawilon Polonia na Hotel Polonia mówimy o absurdalności terenu wystawowego w mieście, które od zawsze cierpi na deficyt przestrzeni, gdzie do tego by to miasto mogło normalnie funkcjonować jest konieczny podział na piękną turystyczną wizytówką na wyspach i normalne miasto – Mestre na lądzie, w którym skupione są zaopatrzenie, przemysł, duży handel i mieszkania dla zwykłych ludzi. Mimo to w zabytkowej części utrzymuje się taki teren jak Giardini, który jest potrzebny tylko przez parę miesięcy w roku. To gest bardzo rozrzutny i nasz hotel jest prowokacją, jest pytaniem, czy czasem to Giardini nie mogło by się do czegoś jeszcze przydawać.

Jak z waszą koncepcją łączy się twórczość zaproszonych artystów, fotografów: Nicolasa Grospierre’a i Kobasa Laksy?
GP: Pawilon polski to bardzo oficjalna i pompatyczna architektura, więc aby zilustrować naszą tezę wybieramy pocztówkowe i ikoniczne budynki polskie. Niekoniecznie takie, które nam się podobają, ale takie, które uchodzą za ważne, czasem wybitne, z których dumni są mieszkańcy czy władze miast, wybierane do publikacji, przez takie pisma jak Architektura-murator. Pokazać je w Wenecji, ale jednocześnie spuścić z nich powietrze, tak jak spuszczamy powietrze z Pawilonu zamieniając go na hotelik.
Wybór artystów był prawie nierozłączny z pomysłem. Nie zastanawialiśmy się długo. Mikołaj pokazuje budynki w sposób bardzo oficjalny, a jednocześnie perwersyjnie obiektywny. Widać na nich ślady życia, zużycia, a jednocześnie mają taki uroczysty nastrój, perspektywa jest zmanipulowana. Natomiast Kobas manipuluje całością i robi to fantastycznie.
JT: Przekształcenie Pawilonu w hotel, czyli zakwestionowanie jego funkcji i pompatycznego nastroju, to taka sama operacja jaka zostanie wykonana na fotografiach i fotomontażach.

Czytając wasz scenariusz przypomniałam sobie projekt rosyjskich artystów z grupy AES+F, który przedstawiał transformacje świata zachodniego po 11 września 2001 - szczątki opanowane przez świat muzułmański. Druga rzecz o której pomyślałam natychmiast, to fakt, że co prawda nie w tak spektakularny sposób jak prace AES+F, ale w bardziej dotkliwy, bo realny, najnowsza historia Polski jest znakomitą ilustracją waszych tez. Wszystkie te PGR, przedszkola, żłobki, ośrodki wczasowe, które zgwałciły architekturę, która pozostała nienaruszona po wojnie, ale miała zbyt duży metraż, żeby należeć do jednego właściciela, to są przykłady gotowe i wpisane w naszą historię. Czy was nie kusi polityka historyczna i prezentacja realnych przykładów?
JT: Nie. Architektura istnieje ku przyszłości, trzeba pokazując tę przeszłość, zadawać pytania współczesnej architekturze. Co się z nią może stać? Czy ona sobie zdaje z tego sprawę, a nie zdaje sobie sprawy najwyraźniej, że jej trwanie jest diabelnie względne.

Chcecie stworzyć atmosferę zagrożenia?
GP: Nie, to nie musi być „Blade Runner” (film Ridleya Scotta z 1982 r. na podstawie książki Philipa K. Dicka „Czy androidy śnią o elektrycznych owcach?” – przyp. nn6t). Wizje nie muszą być katastroficzne.
JT: Niestety w większości są dość smutne. Może dlatego, że to co dobre w przyszłości nie będzie się rozgrywało w tych budynkach, w tych skorupach. Będzie się rozgrywało zupełnie gdzie indziej. Architektura znajdzie nową formę. To co dobre może nawet przestać być materialne. Czy architektura przeniesie się do świata wirtualnego? Może. Już zaczyna. I to ze swoją funkcją.

Co masz na myśli?
JT: na przykład giełda  nowojorska istnieje nie tylko w budynku na Wall Street. Od 2000 roku także w zupełnie autonomicznej, wirtualnej przestrzeni stworzonej (razem z programistami) przez architektów z Asymptote., Nie jest to strona internetowa z wykresami notowań, ale wirtualne środowisko o specjalnie zaprojektowanej logice i niby-trójwymiarowym charakterze. To też architektura!

Martwiłam, się, że powiesz coś o grze Second Life...
GP: Nie. Ona jest imitacją świata realnego, a chodzi o powstanie zupełnie nowej jakości, o architekturę, która jest od razu cyfrowa, a nie jest przeniesieniem realu do formy cyfrowej.
JT: I zakłada niezbywalną cechę architektury: użyteczność, ale już nie trwałość. Z założenia płynna, wirtualna, nie przejmująca się czasem, ale będącą architekturą.

Ale centrum waszego projektu jest architektura czy człowiek, który powoduje i nadaje sens tym wszystkim transformacjom?
JT: Człowiek i kultura, jego potrzeby. Architektura to tylko skorupa.

Wracamy więc do tego, że zajmujecie się człowiekiem. I to w sposób najbardziej namacalny i realny - opiekujecie się człowiekiem w tym swoim Hotelu… Jakie tam czekają na nas atrakcje?
JT: Masz na myśli cukierki na poduszkach?

Tak, oraz ułożone z kwiatów co celniejsze wersy z pieśni patriotycznych…
GP: Mamy fajny pomysł na gadżety, ale nie możemy nic powiedzieć, żeby nie zapeszyć.

Jak się ma hotel, to chce się przyciągnąć do niego klientów.
GP: Chcemy na pewno wciągnąć go w sieć rezerwacji internetowych, żeby każdy człowiek, który szuka noclegu w Wenecji mógł sobie zabukować miejsce.

A ile będzie miejsc?
GP: No około 10. To będzie raczej namiastka hotelu.

Czyli na Allegro powinny chodzić rezerwacje.
GP: Chociaż one mają być darmowe. Czyli kto pierwszy ten lepszy.
JT: Ale przecież nikt nie wytrzyma tam dłużej niż jedną noc.

Dlaczego? Planujecie tam spotkanie z polskimi upiorami? Na przykład cieknący kran i stukająca rura, to są polskie upiory (ogólna wesołość).
GP: Problem, że tam nie ma rur.

Można zamontować.
GP: Od was pożyczymy szczura. (Pod podłogą Bęc biura mieszka sobie szczur i w czasie naszej rozmowy chrobotał i popiskiwał – przyp. nn6t).
JT: A tak serio, to polskość pawilonu i hotelu manifestuje się w nazwie i w tym, że pokazujemy architekturę z Polski. Celowo mówię „z Polski”, a nie „polską”, bo architektura to produkt bez narodowości. To już nie ma znaczenia.
GP: Nasz projekt to zabawa koncepcją pawilonu narodowego. Bierzemy z Polski sztandarowe budynki, ale pokazujemy je à rebours. Większość produkcji architektonicznej, to są straszne nudy. Na przykład wieżowiec Rondo 1 w Warszawie. To jest dość banalny budynek, tyle, że duży. Estetyczny, zaawansowany technologicznie, ale ideowo nieciekawy, Być może przez to, że ta architektura zostanie przez nas zakwestionowana, może stanie się ciekawsza.
GP: Liczymy na skandal. W scenariuszu zamieniliśmy Świątynię Opatrzności na meczet…
JT: No jeszcze na silos by się nadawała…
GP: W Niemczech jakbyś powiedziała jeszcze 30 lat temu, że tam będą budowane wielkie meczety, to pewnie nikt by w to nie uwierzył.
JT: Ale zastrzegam. Nie jest nam przykro, że te sztandarowe budynki będą musiały się dostosowywać do zmian.
GP: Nie chcemy, żeby patrzono na te nasze scenariusze jako na jednoznacznie pesymistyczne. Bo niby dlaczego Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie nie mogła by się zamienić w bazar? Co jest złego w bazarze?

Co jest złego w zmianie?
JT: Ale jest powszechna obawa przed zmianą i architektura zapiera się rękami i nogami przed zmianą.
GP: To jest normalne, że budynki zmieniają przeznaczenie, ale jednak te dumne, nowe budynki nie chcą o tym wiedzieć i my patrząc na nie, też nie widzimy potencjału zmiany w nich.

W niektórych budynkach nie wydaje się by ich funkcja mogła łatwo zostać przez nie oddana.
JT: To są przewidywania poparte poważnymi badaniami. Praca biurowa będzie w zaniku. Praca przenosi się do domów, więc co z biurowcami zrobić?

BUW czy Świątynia Opatrzności dość łatwo mogą oddać swoją przestrzeń, ale są też takie, które będą walczyć. A co z wieżowcem?
GP: Przeciwnie – biurowce są najbardziej podatne na wahnięcia koniunktury. Rondo 1 ma już trzeciego właściciela, po dwóch latach. Wieżowce buduje kapitał spekulacyjny, te budynki łatwo się dewaluują, nikt nie będzie bronił tożsamości biurowca, jak kościoła czy biblioteki, bo biurowiec jej nie ma, to jest wyłącznie skorupa i szkielet. Może stać się zupełnie bezwartościowy przy załamaniu gospodarczym. A przestrzeń? Jego przestrzeń jest dość elastyczna.

Baseny, biblioteki, stajnie w synagogach, w cerkwiach, w kościołach, to coś co dobrze znamy z naszego krajobrazu, z historii tego regionu.
GP: Tak. A mimo to Polacy myślą, że już mają to za sobą. Polska myśli, że historia się skończyła dla Polski.

Sugerujecie, że po tych wielu bezwojennych latach myślimy, że rzeczy są trwalsze niż do tej pory?
JT: To jest znowu belle epoque. Tkwi w tym spore niebezpieczeństwo. O wielu rzeczach się nie myśli, nie myśli się o tym, że stąpamy wszyscy po cienkim lodzie, że grozi nam kryzys energetyczny…
GP: Nie chodzi przecież o to, że nas Ruscy napadną.

Niektórzy tak jednak myślą…
JT: Zagrożeń, a właściwie nadchodzących zmian, jest mnóstwo.

Zagrożenie nie jest jedyną wartością przypisaną zmianom. Chodzi wam o zbadanie możliwych scenariuszy tych zmian, tak?
JT: Właśnie. Kryzys energetyczny puka do naszych drzwi. Ocieplenie. Co wtedy? Jakiś czas temu była seria reklam Diesla „Gotowi na przyszłość” przedstawiająca świat przyszłości, zalany wodą, dotknięty efektem ocieplenia. Cudowna młodzież na placu św. Marka w Wenecji zamiast gołębi karmiąca kolorowe papugi, młodzież na jachcie, a w tle czubki zatopionych wieżowców Manhattanu. Z jednej strony było w tych zdjęciach coś niepokojącego, ale z drugiej strony ci ludzie byli szczęśliwi, byli gotowi na zmiany.

Wybieracie spektakularne budynki, ale co z osiedlami z wielkiej płyty? Co z tymi miejscami, które wcale nie są spektakularne?
GP: One ulegną tym samym procesom. My chcemy pokazać te budynki, które wydają się niewzruszone, - dla lepszego efektu.
JT: To jest problem odwieczny. Wpisujemy się w pewną tradycję przedstawiania. Zakładamy, że cały ten margines architektury, masówka wśród której mieszkamy, przestaje istnieć dla historii, że trwają tylko budynki dumne, i trwają, dumnie udając, że nie ma zmienności. Blokowiska można wcześniej czy później przerobić na podkład pod autostrady, ale co zrobić z tymi budynkami, które tworzyły historię architektury? Dlatego na nich jesteśmy skupieni, a nie na marginesach, które zginą w mroku dziejów.

Dlaczego uważacie, że to margines? Przecież budynki, które pokazujecie to jest margines.
JT: Ilościowo – tak. Ale to ten margines tworzy historię architektury.

Ale dla ludzi, którzy dziś mieszkają w Polsce, architektura jest konstytuowana przez to co ich otacza, a nie to czego nigdy nie widzieli. A te budynki są niedostępne, są obiektami nieistniejącymi w świadomości powszechnej…
JT: Co tylko pogłębia ich trwałość i hieratyczność. Pozorną. To jest właśnie to, co chcemy zakwestionować.

A nie kusiło was odniesienie się do tej architektury masowej?
JT: Mnie nie.
GP: Mnie kusiło, żeby pokazać zmienność architektury najbanalniejszej, tej masówki. Ale ostatecznie skupimy się na budynkach sztandarowych, bo to nam ułatwi przekazanie tego co mamy do przekazania. Sam Pawilon Polonia też jest takim budynkiem…
JT: Ta pusta duma z niego bijąca…
GP: On jest jednak strasznie operetkowy. Jak się bliżej podejdzie, to dopiero z bliska widać, że jest to buda.
Budynki ikoniczne pozwolą nam bardziej dobitnie i prowokacyjnie pokazać tę zmienność. Chcemy im też trochę zagrać na nosie.

Tym budynkom? Mam nadzieję, że nie potrzebujecie pozwoleń, żeby poddać wybrane przez siebie obiekty transformacjom, bo gdyby tak, to wam nie zazdroszczę.
GP: Jakiś proces też by pomógł w promocji. Ja mam na szczęście dużo prawników w rodzinie.
JT: Obraz architektury jest powszechnym obrazem, nie należy do nikogo, inaczej niż dzieła zamknięte w galeriach. Architektura jest sztuką publiczną.

Czy wiecie już co będzie w innych pawilonach narodowych?
GP: Nie, jeszcze nie. Wiemy już, że wystawa główna, której kuratorem jest Aaron Betsky, będzie wieloaspektowa i składać się ma właściwie z kilku  wystaw, m.in. minimonografiach słynnych architektów, którzy technologicznie czy formalnie pchają, zdaniem Betsky’ego, architekturę do przodu.
JT: Podział wystawy głównej na kilka pod-wystaw pokazuje całą chwiejność konstrukcji Biennale. Z jednej strony rozmywa się granica między architekturą i sztuką i to tak, że czasem trudno rozpoznać czy jest się na biennale sztuki, czy biennale architektury. Zasadność stuletniego podziału na pawilony narodowe też łatwo można zakwestionować. Jaki to teraz ma sens? Wszystko to bardzo pasuje do samej Wenecji, która też się chwieje.

Warszawa, 28.03.2008

Grzegorz Piątek (1980) – krytyk architektury, architekt. Od 2001 współpracownik, od 2005 redaktor merytoryczny w miesięczniku „Architektura-murator”. Wykłada w Zachęcie i wielu innych instytucjach. Laureat I nagrody w konkursie „Miasto i historia” za projekt miejskiego muzeum neonów (2004). Kurator Pawilonu Polskiego na Biennale Architektury w Wenecji 2008 r.

Jarosław Trybuś (1976) - historyk sztuki, krytyk sztuki. Współpracownik miesięcznika „Architektura & Biznes”. Doktorant prof., Marty Leśniakowskiej (Instytut Sztuki PAN, temat badań: Warszawa niezaistniała). Współpracuje z Instytutem Stefana Starzyńskiego. Jest autorem „Przewodnika po warszawskich blokowiskach” (w druku). Kurator Pawilonu Polskiego na Biennale Architektury w Wenecji 2008 r.

-------------------------------------------
Grzegorz Piątek, Jarosław Trybuś
HOTEL POLONIA
IDEA
Świat pędzi. to już nie heraklitejska rzeka - panta rhei, (wszystko płynie), lecz rwący potok - panta tacheo rhei (wszystko płynie coraz szybciej). większość dziedzin nauki, sztuki czy technologii dąży ku mobilności, elastyczności, miniaturyzacji lub wręcz wirtualizacji - czyli de facto dematerializacji. tylko takie zjawiska, które same są płynne, wieloznaczne i znajdują się nieprzerwanie w stadium narodzin i autotransgresji mają szansę na przetrwanie na "płynnym terytorium", które wszyscy zamieszkujemy, jak pisze Michel Maffesoli. Istnienie może zatem być tylko dynamiczne: codziennie ustanawiane od nowa poprzez ponawianie własnego "zdystansowania", owego założycielskiego, inicjacyjnego stanu "bycia w drodze".

Na tym tle architektura, skrępowana technologią, długotrwałymi procesami inwestycyjnymi, przerostem ego architektów i inwestorów, mentalnymi nawykami, które wciąż każą szukać w niej trwałości, jawi się jako dziedzina coraz bardziej ociężała. Sztuka, która stale na nowo zapomina o doświadczeniach przeszłości i równocześnie zamyka oczy na przyszłość, roszcząc sobie pretensje do wieczności - groteskowa poza w czasach błyskawicznych przepływów informacji i kapitału, które potrafią w ciągu kilku chwil zachwiać światowym porządkiem.

Choć nie znamy kształtu ani formy, jaką przyjmie to, co ostatecznie nadejdzie możemy podjąć inspirującą próbę wyobrażenia sobie przyszłości architektury poza budynkami jakie znamy - beyond buildings.

Architektura może gonić ducha czasu - rozmywać swą stałość i materialność. Ale spróbujmy sobie wyobrazić inną drogę - akceptację jej archaiczności; tego, że budynek jest tylko skorupą, opakowaniem, które niekoniecznie musi odpowiadać formą zawartości, jak stara puszka po kawie, w której trzymamy gwoździe, czy karton po butach wiodący drugie, może nawet ciekawsze, życie jako pudło na zdjęcia. wiemy: rzymski panteon to kościół, poznańska synagoga - basen, elektrownia Bankside - tate modern. ale rzadko myślimy o współcześnie wznoszonych, dumnych budynkach w oderwaniu od funkcji i rangi, którą im dziś nadajemy. a w ostatecznym rozrachunku trwałe może być tylko to, co podatne na zmiany.

Intencją projektu jest wyeksponowanie architektury jako dekoracji do możliwych scenariuszy społecznych, politycznych, gospodarczych, spuszczenie powietrza z budowli udających trwałe, ukazanie życia architektury beyond buildings.

REALIZACJA
Idea zostanie zaprezentowana na dwóch płaszczyznach - dopełniających się i tworzących jedną całość plastyczną. Pierwszy to tradycyjna wystawa, drugi - ingerencja w przestrzeń pawilonu.

1/ WYSTAWA: budynków życie po życiu. Wybieramy 10-12 budynków zrealizowanych lub realizowanych w Polsce w ostatnich latach; obiektów znanych, lubianych, rozpoznawalnych, autorstwa słynnych (przynajmniej lokalnie) architektów. większość z nich to budynki dumne, służące wielkim firmom czy ważnym funkcjom publicznym. Pytamy, co stanie się z nimi, gdy zaniknie ich funkcja, gdy diametralnie zmienią się stosunki społeczne czy ekonomiczne, co może stać się z tymi "wizytówkami". Tworzymy przewrotną antytezę schematu promocji Polski za granicą, który zawsze (nie tylko w przypadku wystaw architektonicznych, takich jak niedawna Ikony architektury, ale i np. eXpo) przybiera formę wyliczenia najważniejszych osiągnięć kraju.

Sztandarowe budynki zaprezentowane będą "przed i po" wielkiej zmianie. Na hieratycznych, uroczystych w nastroju zdjęciach Nicolasa Grospierre�a pokazane zostaną budynki w stanie istniejącym. Na fotomontażach autorstwa Kobasa Laksy te same miejsca zostaną zaprezentowane w hipotetycznej przyszłości - zmienione nie do poznania, lub wręcz przeciwnie, wypełnione nowym życiem, które ignoruje starą skorupę, choć pozwala jej pozostać. Oto kilka scenariuszy transformacji. docelowo ich liczba powinna się zamknąć w 10-12:

BUW - suk
Jest połowa XXI wieku, w podziemnych magazynach śpią książki przeniesione już dawno na nośniki cyfrowe i udostępnione w wirtualnym Buw-ie. Studenci od dziesięcioleci lubili przesiadywać w bibliotece ze względów towarzyskich, ale uniwersytet uznał w końcu, że to niewystarczający powód, by utrzymywać tak ogromny budynek. Jak na razie został wynajęty spółce arabskich kupców. Bazylikowy układ głównego holu czytelni i kontrolowany dopływ światła dziennego dobrze służą nowej funkcji. Największy suk w tej części europy jest atrakcją turystyczną i nową wizytówką miasta, a studenci nadal tu zaglądają, ale po to, by ustawić się w kolejce po najsmaczniejszy falafel w Warszawie.

Rondo 1: Wertykalne kolumbarium
W sytuacji dramatycznego przepełnienia cmentarzy i galopujących cen gruntów, władze miasta zdecydowały się na radykalny krok. Wykupiły od indyjskiego funduszu inwestycyjnego mocno już zużyty wieżowiec rondo 1, który na początku XXI wieku był dumą kapitalistycznej Warszawy, ale szybko przestał spełniać wciąż rosnące oczekiwania najemców. Jeden z najwyższych wieżowców stolicy, dzieło londyńskiej pracowni som, stanie się wertykalnym kolumbarium - miejscem pochówku spopielonych zwłok. Nawet granit jest już jak na nagrobkach, a wysoki hol główny świetnie sprawdza się jako sala pożegnań. - To samo centrum miasta, świetny dojazd - przekonuje rzecznik prasowy ratusza. - Jeśli dla oszczędności miejsca nauczyliśmy się spiętrzać w pionie żywych ludzi, to czemu nie umarłych?

Metropolitan: więzienie. Luksusowe budynki w śródmieściu coraz częściej stawały się obiektem agresji przestępców i chuliganów z przedmieść. - Nie pomagają szlabany i kontrole przy wjeździe do centrum. Ci zuchwalcy zawsze się jakoś prześlizgną - tłumaczy rzecznik prasowy stołecznej policji. policja, przy znacznym wsparciu finansowym zamożnych mieszkańców dzielnicy, zdecydowała się kupić biurowiec projektu Normana Fostera i zamienić go w dobrze strzeżony areszt, przechowalnię dla bandytów złapanych w okolicy. Okrągły dziedziniec przez lata był ulubionym miejscem spotkań warszawiaków, którzy nie dostrzegali jego panoptycznego charakteru. dziś patio świetnie sprawdza się jako spacerniak. Przeszklone elewacje, które kiedyś wzbudzały tyle kontrowersji zostały zamurowane.