Oprowadzając nas po mieszkaniu, którego większość okien wychodzi na dymiący spalinami wąwóz trasy WZ, Paulina Ołowska, jedna z krótkiej listy kilku liczących się w międzynarodowym świecie sztuki polskich artystek wskazuje na srebrne rury wijące się pod sufitem.
- Brakowało mi powietrza, więc zamontowałam air condition – mówi. - To MDM, z tą architekturą i miejscem trzeba walczyć. Modernizm jest niebezpieczny, szczególnie jak się w niego wierzy, co nie znaczy, że nie jest pociągający, tyle, że dość niewygodny, trochę jak randka w ciemno, albo to moje mieszkanie. Przez wiele lat nazywałam moją sztukę „utopijną”. Chciałam tak jak moderniści robić wielkie rzeczy na wielką skalę. Ale utopie często w praktyce się nie sprawdzają. Są piękne, ale niewykonalne. Chcę zerwać z modernizmem bo współczesność nasza jest o wiele ciekawsza. Zaskakujące deklaracje w ustach osoby odpowiedzialnej za rozbudzenie mody na polską modernę. To dzięki niej piękny neon „Siatkarka” w centrum Warszawy ożył w tym roku dawnym blaskiem.
Paulina Ołowska (ur.1976) studiowała malarstwo i wideo w Art Institute of Chicago (1996), malarstwo i grafikę w ASP w Gdańsku (1997 – 2000) z przerwą na studia w 1999 r. w Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Hadze. Przyjmuje nas na dzień przed wyjazdem do Nowego Jorku. Zaparza herbatę. - A nie możecie tak po prostu posiedzieć? – pyta w końcu.

Nie, my chcemy z tobą porozmawiać.
No dobrze.

Wydajesz się być najbardziej znana dzięki ukłonom w stronę pięknej przeszłości. Czy jednak nie ma w tym pułapki, czy w tym zapatrzeniu w przeszłość nie czai się jakieś niebezpieczeństwo zaniedbania tego co tu i teraz?
Oczywiście. Właśnie dlatego nawiązuję do modernizmu, bo chcę mówić o problemach współczesnych. W sztuce nie mówi się wprost - używa się przenośni. Sztuka jest fetyszem. Wprowadzając elementy modernizmu do mojej sztuki nawiązywałam do tego dziwnego, idealistycznego okresu naszej historii, który ogólnie jest nielubiany (szczególnie przez starsze pokolenie). Chciałam ten modernizm trochę rozruszać.
Kiedy 4 lata temu przeniosłam się z Amsterdamu do Warszawy byłam nieco zaskoczona tym, że tylko garstka ludzi widzi w tej estetyce jakiekolwiek wartości. Szczególnie w momencie, kiedy wszystko wokół nas zaczęło się tak dramatycznie zmieniać - nowa architektura powstawała na ruinach starej, a miała się nijak jedna do drugiej, małe sklepiki z fantastycznymi witrynami ginęły, a z fasad budynków odpadały mozaiki i malowidła ścienne. Zrobiło mi się trochę smutno. Wszędzie pojawiały się jakieś marne kopie z zachodu. Czasami warto się zastanowić przed całkowitym remontem, czy wszystko należy wyrzucić.
Przechwyciłam wszystkie pisma „Ty i Ja”, „Ameryka” i „Projekt”, które znalazłam u mojej babci. Przeglądając je w pracowni pomyślałam, że przecież tu jest wszystko czego szukam. Dlatego zaczęłam używać stron „Ty i Ja” do Malarstwa. Malarstwo to dobre medium, takie szlachetne…
„Ty i Ja” (ukazujący się na przełomie lat 60. i 70. wspaniale redagowany i mistrzowsko projektowany miesięcznik, zamknięty w 1972 r. – nn6t) miało być tylko magazynem dla kobiet, ale dostało się w ręce świetnych dizajnerów, którzy potrafili przedstawić w nim znakomite rzeczy.
Jest piękny tekst o tym w „Piktogramie” (kwartalnik poświęcony sztuce polskiej - Paulina była jedną z inicjatorek powstania tego pisma, wsparła je także finansowo – nn6t), „Paradise Lost?” napisany przez Davida Crowleya na temat modernizmu w sztuce współczesnej. Michel Foucault napisał (jeden z najważniejszych filozofów XX w., pod koniec lat 50. był dyrektorem Instytutu Francuskiego w Warszawie – nn6t), że Warszawa była fantastyką ucieleśnioną, bo tu panie które patrzyły na zachodnie pisma były w stanie zrobić sobie z resztek trzy razy piękniejsze stroje, niż te o których marzyły.
Dużo się zmieniło przez te ostatnie 4 lata. Młode pokolenie uwielbia chodzić na lunche do barów mlecznych, inspiruje się logosami polskich magazynów, chodzi w ciuchach a la moda polska, do drink baru „Pewex”, a niedziele spędza na Kole (targ staroci w Warszawie – nn6t), a nie w Ikei.

Porozmawiajmy więc o tym gdzie jest twoja granica zainteresowania przeszłością. Czy dla ciebie to neon „Siatkarka”?
Odpalenie neonu było przełomowym dla mnie projektem. Po pierwsze - przygotowania trwały ponad 2 lata. Po drugie - cholernie trudno się robi rzeczy w naszym mieście. Po trzecie udowodniłam sobie coś w co do końca nie wierzyłam- że sztuka działa w przestrzeni miejskiej. Oczywiście chciałabym zapalić wszystkie neony z lat 60., a jest ich około 3 tysiące. Ale trzeba by wtedy polepszyć naszą nielegalną fundację „Piękne Neony”, z resztą nie o to w tym momencie chodziło, po prostu trzeba było coś zrobić przed totalną rozbiórką. Zmęczył mnie trochę ten temat neonów, opowiadania o „pięknej” przeszłości, teraz szukam nowych inspiracji.

To znaczy, że to już zjazd, koniec fazy?
Jeżeli chodzi o cytaty z przeszłości to mam nadzieję, że tak. Tak naprawdę staram się poruszać tematy w sztuce, które są lekko zakurzone, ale jest w nich pewien potencjał. Interesują mnie luki w programie. Wchodzę w nie i modeluję.

Co to za luki, te miejsca, których szukasz?
Fascynującą dla mnie jest nasza teraźniejszość, ten dziwny kapitalizm który się nagle pojawił. Nie wiem czy to ogólnie jest fajne, ale to zupełnie inna estetyka i sposób życia. Dlatego postanowiłam „zacytować” jeszcze raz „Nevereding Story” na mojej wystawie „Rainbow Brite” w CSW. „Neverending Story” -to bardzo postmodernistyczny film - krotka historia amerykańskiego kapitalizmu, czyli film o czytaniu książek odtwarzany na kasetach wideo. Historia chłopca, który ucieka przed rzeczywistością do świata fantazji. Zawsze podkreślałam wartość odmienności, czyli na przykład prowincji. Jesteśmy skupieni na codzienności - to była jedna z idei wystawy zorganizowanej z Julitą Wójcik i Lucy McKenzie. „Marzenie Prowincjonalnej Dziewczyny”. Do projektu zaprosiłyśmy znajomych ze wschodu i zachodu, którzy opowiadali w swoich pracach o swoich mało ważnych problemach.

Czy są twoim zdaniem teraz jeszcze jakieś obszary prowincjonalne, nie włączone…
Interesuje mnie świadoma prowincja. Bardzo łatwo wpaść w wir informacji i odniesień do wszystkiego. Czasami lepiej jest się skupić na najbliższym otoczeniu.
Ciekawą akcją artystyczną był np. Bal w Zalesiu zorganizowany przez Ankę Ptaszkowską i Edzia Krasickiego w 1968 roku pod Warszawą. Sfrustrowani sytuacją polityczną artyści postanowili zbojkotować stan ciągłego napięcia organizując ekscentryczny bal w magicznymi miejscu. Bal ten został sfotografowany przez Jacka M. Stokłosę. Z przyjemnością przyjęłam z Joanną Zielińską propozycję rekonstrukcji Balu w Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie. To zdarzenie z 68 roku jest przykładem zupełnie innego sposobu manifestacji, jest to pewnego rodzaju prywatna manifestacja.

Czy są jakieś obszary, w których objawia się sztuka, które cię szczególnie interesują?
Podoba mi się kiedy artyści lub krytycy podejmują ryzykowne wyzwania. Zawsze interesowała mnie alternatywa. Czyli projekty lub miejsca, które powstają całkowicie spontanicznie, istnieją zwykle przez ograniczony czas i są poza ogólnie rozumianymi normami. Istnieje w nich zupełnie inny ambient.
Uważam, że udane projekty minionego lata to Mobile Academy oraz Willę Raster. Czyli projekty/wystawy, w których istniała zupełnie inna wymiana pomiędzy artysta i widzem.

Jesteś związana z nowojorską galerią Metro Pictures, reprezentującą m.in. także Cindy Sherman oraz twoją przyjaciółkę Lucy McKenzie, z którą zrealizowałaś m.in. w 2003 r. w Warszawie „Nową Popularną”, słynny projekt odnoszący się do modernizmu. W Metro Pictures będziesz miała w styczniu 2007 indywidualną wystawę…
Tak to może być ciekawe. Sporą inspiracją jest dla mnie archiwum Polskiego Punka Roberta Jarosza - chciałabym je bardzo pokazać w Nowym Jorku. Polski punk był o wiele bardziej zaangażowany politycznie i dosyć skomplikowany w porównaniu z brytyjskim punkiem czy nowojorskim.
Teraz maluję na Long Island w dawnej pracowni Franka Stelli, także też ciągle pojawiają się jakieś duchy – Jackson Pollock, Kurt Vonnegut i Jasper Johns. Zaczęłam malować że tak powiem ekspresyjnie. Ale tak naprawdę to nie wiem do końca jak to będzie wyglądać. Nie lubię malować, nie przepadam za moim malarstwem.

Ale przecież twój obraz „Looking Up not Down” prezentowany był latem tego roku na wystawie 50 dzieł z kolekcji włoskiego projektanta mody Ernesto Espozito obok prac wielu światowych sław m.in. Mathew Barneya, Nan Goldin, Vanessy Beercroft…
Nawet nie wiem kto to ten Ernesto… Dobre nazwiska! Cieszę się, może moje obrazy zyskają na jakości w tak dobrym towarzystwie.

Samodzielne finansowanie projektów, swoimi pieniędzmi, daje ci chyba poczucie wolności? No i kupujesz prace innych polskich artystów, co jest superfajne.
Że tak powiem zaczęłam. Podoba mi się bardzo polska młoda sztuka - ma dystans do rzeczywistości, nie jest pompatyczna i jest całkiem zabawna. Dlatego bardzo podobają mi się prace Michała Budnego, Tomka Partyki, Błachutków. Czasami tak sobie coś kupię w kawiarni, albo na starym rynku, ale tak naprawdę nie lubię kupować. Wolę prezenty.

Rozmawiała: Bogna Świątkowska
Wsparcie techniczne: Marta Tychmanowicz
Warszawa, 9 września 2006
-------------------------------------
<<<Paulina Ołowska: Alfabet, 26 kart z poezją, litera B
<<<Paulina Ołowska: Alfabet, 26 kart z poezją, litera E
<<<Paulina Ołowska: Dzień za Noc, 2006, olej, kolaż na płótnie, 30 x 24 cm, dzięki uprzejmości Fundacji Galerii Foksal/ www.fgf.com.pl

www.olowska.roundtheworld.com
www.metropicturesgallery.com