Ma lat 33 i jest jednym z najciekawszych artystów w Polsce, chociaż z tego faktu wciąż zdają sobie sprawę nieliczni.
Z pozoru to paradoks, bo artysta robi bardzo duże prace – na przykład wkopuje w ziemię cały budynek tak, że wystaje tylko dach i anteny satelitarne, albo buduje pudełko od herbaty Lipton wielkości średnich rozmiarów pokoju. Co więcej, Kurak nie lubi chować swoich prac w galeriach i najchętniej realizuje je w przestrzeni publicznej polskich miast i wsi. O niektóre można się dosłownie potknąć, jak o opętańczą sieć kolorowych telekomunikacyjnych kabli, które pewnego majowego dnia za sprawą Kuraka oplotły miasto Tarnowskie Góry. Kurak jest więc artystą spektakularnym, ale z drugiej strony dokłada starań by pozostać w cieniu. Wiele ze swych najbardziej fascynujących projektów zrealizował w prowincjonalnych miastach polskiej ściany zachodniej w rodzaju wspomnianych Tarnowskich Górach czy Góry Zielonej. Mało tego, o niektórych realizacjach w dodatku nic nikomu nie powiedział – miały być niespodzianką czyhającą na uważnego, wrażliwego przechodnia. Instalacji Kuraka nie da się przewozić ani wystawiać – są wykonywane na miejscu, mają charakter efemeryczny i żadna z najważniejszych prac z ostatnich lat już nie istnieje. Pozostają zdjęcia, dokumentacje, jak w wypadku zrealizowanego w 2003 roku Jeziora Słonecznego. Praca powstała na peryferiach Szczecina. Na podejrzanie wyglądającym poletku stanął namiot Iglo. W środku zamiast karimaty, i brudnych skarpetek biwakowiczów ciekawscy odkrywali właz z drabiną. Drabina zaś prowadziła trzy metry w dół i zdumiony widz w podziemiach namiotu znajdował komfortowo urządzony pokój.

Stach Szabłowski: Możesz przybliżyć okoliczności wykopania dziury pod namiotem w Szczecinie? Przyznasz że, podpiwniczony namiot to niecodzienna sprawa – tym bardziej jeżeli w podziemiach zwykłego Iglo odkrywasz wygodnie urządzony pokój do mieszkania.
To była realizacja w ramach sympozjum robionego przez szczecińską galerię Amfilada. Była wymiana polsko-niemieckai trzy wystawy w Szczecinie, Berlinie, i takiej miejscowości nadgranicznej nad Odrą. Najpierw chciałem zrobić ten namiot w Niemczech, ale nie dostałem pozwolenia.
 
Na wykopanie dziury?
Właśnie. Okazało się, że Niemcy przez dwa lata walczyli tam z trawą. Wiesz, okropne tereny piaszczyste nad Odrą, trzeba było masy pracy żeby doprowadzić zieleń do jakiegoś stanu, więc powiedzieli, że w żadnym wypadku nie można im teraz tej trawy skopać. Zdecydowałem wtedy, że zrobię pracę w Szczecinie, co było nawet lepsze, bo klimat jest bardziej nadmorski, a przez to wypoczynkowy, więc sprzyjał sprawie namiotu - tym bardziej, że były to wakacje, upalny sierpień. Wybrałem miejsce nad Jeziorem Słonecznym – to takie jeziorko koło szczecińskiej Castoramy, zasyfiałe maksymalnie. Miejsce dobre na moją realizację, bo absolutnie nieoczywiste jeżeli chodzi o pokazywanie sztuki i w ogóle robienie czegokolwiek - postawienie tam nawet zwykłego namiotu budziło pewien respekt i zdziwienie, bo to kompletny absurd, trawnik przy głównej autostradzie, woda tak brudna, że tylko szczury tam nurkowały i nic więcej.

I wykopałeś wielką dziurę.
Głęboką na 3,5 metra. Taką, żeby normalnie pomieszczenie mogło się w niej zmieścić. Wynająłem koparki, ale najpierw miałem jaja z Terenami Zielonymi, bo to nie tak prosto wykopać dziurę; była nerwica czy się do wód gruntowych nie dokopię, musiałem mieć tysiące pozwoleń, żeby to zrealizować. Załatwiałem sprawę kilka miesięcy
 
Miałeś jakiegoś inżyniera do pomocy? Znasz się na dziurach, szalunkach, kopaniu, górnictwie?
Znam się doskonale (śmiech) - takiego zgrywałem. Oczywiście, że się nie znam. Była cala konstrukcja z drewna. Podstawy wyobrażeniowe odnośnie konstrukcji oczywiście miałem – przynajmniej tak mi się wydawało. No i sprawdziło się – w gruncie rzeczy była to taka prosta ciesiołka, typowa, jak przy budowie domu. Te wszystkie dzisiejsze materiały z Castoramy pozwalają amatorowi na wybudowanie domu po którym można skakać. Była belka, była płyta, folia, ziemia, trawa i można było po tym chodzić spokojnie, nic się nie działo.
 
Ale przecież ty naprawdę dużo budujesz, masz chyba za sobą jakieś technikum budowlane, rok na politechnice?
Nic z tych rzeczy. W czasie wernisażu wszyscy tam siedzieli na dole, pod namiotem jeden na drugim – w dziurze był przyjemny chłód i nikt nie chciał wychodzić.
 
Jak się dochodzi do tego, że po studiach na Akademii zamiast malować zaczyna się kopać dziury?
Człowiek zastanawia się co mu największą frajdę przynosi (śmiech). Skończyłem grafikę i wciąż pracuję na Wydziale jako asystent. A grafika nijak ma się do tego co robię. Mam z tym problem, to wygląda trochę schizofrenicznie i pewnie jest. Są pewne wymogi, jestem na grafice - więc muszę robić grafiki.
 
A po godzinach wynajmujesz koparki i kopiesz doły. Tymczasem w godzinach pracy uczysz ludzi robić grafiki?
Tak, nieźle się na tym znam, mogę od ręki wykonać ci, taką sitodrukową koszulkę jaką masz na sobie.
 
Idąc na Akademię wyobrażałeś sobie, że tworzenie sztuki może przybrać takie osobliwe formy jak wnoszenie jakiś podejrzanych konstrukcji, budowa podziemi?
Tego do końca nie wiedziałem, że tak się robi. Różne pomysły chodziły mi po głowie ale niekoniecznie utożsamiałem je z działaniami artystycznymi. Przeczuwałem, że sztuka jest polem dużych i różnorakich możliwości. Nie miałem klarownej wizji sztuki, ale kiedy stratowałem na Akademię bycie artystą było po prostu jednym pomysłem na to, co ze sobą zrobić. Nie było alternatywy. Może mogłem jeszcze iść na filozofię – albo inżynierię budowlaną (śmiech). W liceum przetestowałem wszystkie osobowości jakie można przejść. Różne. Wszystkie. Kończyłem na jakiś różowych, kwasowych jazdach.

I wybrałeś się na Akademię w Poznaniu, uczelnię, która słynie z zacięcia, nazwałbym to, inżynierskiego. Łukasz Gorczyca ukuł kiedyś na określenie poznańskiej sztuki termin PSI – Poznańska Szkoła Instalacji, który zresztą artystom z twojego miasta niezbyt się spodobał. Wiesz o co chodzi – wszystkie te rozbudowane instalacje z użyciem mebli, silniczków, wiatraczków, różnych układów mechanicznych, elektryki, stolarki, spawania – Poznań z tego słynie. Poznańscy artyści lubią sobie pomajsterkować. Czujesz się częścią PSI, widzisz się w ramach tego nurtu?
Ja bym nie kategoryzował. Ale na pewno istnieje taki rys, skoro ty go dostrzegasz – i ja też zdaję sobie sprawę obecności takich tendencji w Poznaniu.

Każdy poznański artysta robi co najmniej jedną pracę z krzesłami. Nie wypominając, ty też jedną zrobiłeś. Chodzi mi o realizację „Praktiker” z Inner Space w Poznaniu z 2000 roku. Ostro zagrałeś wówczas ze skalą. W pudełku po herbacie Lipton umieściłeś miniaturowe repliki mebli – były tam malutkie krzesełka i stół. Tuż obok stało gigantyczne pudełko po Liptonie, w którym znalazły się dokładnie takie same sprzęty, tyle że prawdziwe, naturalnych rozmiarów. Była to więc historia o Guliwerze, który przebywa w krainach Liliputów i Olbrzymów jednocześnie; zniosłeś granice między tym co duże i małe.
Znamienne, że tę pracę z krzesłami i Liptonem zrobiłem zaraz po studiach – co byłoby dowodem na twoją tezę o duchu PSI na poznańskiej Akademii.
 
Artyści lubią teraz czystą robotę, projekty zakładające minimum nakładów i maksimum efektu: między innymi dlatego tak popularne jest wideo, do zrobienia którego wystarczy kamera, komputer i pomysł. Tymczasem ty lubisz się napracować, robisz prace w dużej skali, w dodatku efemeryczne, więc nie można ich przetransportować, pokazać jeszcze raz ani sprzedać. Bezinteresowny z ciebie artysta – lubisz chyba strzelać na wiwat.
Lubię tymczasowe historie. Nigdy się nie powtarzam prac, nie lubię powtórnie pokazywać tych samych projektów - robię sztukę jednorazową. Gdybym miał zrobić coś „na zawsze”, musiałbym przeformułować założenia mojej sztuki – zarówno techniczne, jak i ideowe. Nie jestem pewien czy w ogóle chciałbym się za takie trwałe dzieła zabierać.

Jak wygląda proces powstawania twoich projektów – które w większości są przecież pracami wypisującymi się w kontekst miejsca, w którym są pokazywane? Masz jakiś bank gotowych pomysłów i szukasz odpowiednich miejsc do ich realizacji czy też przyjeżdżasz gdzieś i reagujesz na gorąco?
Bardzo ważne, aby przyjechać wcześniej w miejsce, w którym mam pracować, rozejrzeć się, zorientować, wyczuć atmosferę, i w takie miejsce wkomponować się z moim problemami artystycznymi. Nie tworzę banku gotowych pomysłów na projekty – istnieje raczej bank zagadnień, które interesują mnie w sztuce.

Czyli...?
Granice sztuki, pytanie do kogo jest adresowana, dlaczego coś uznajemy za sztukę a czegoś innego już nie. Gdzie przebiega granica i w którym momencie to ja ją wyznaczam, a w którym widzowie. Bardzo ważne jest też dla mnie budowanie napięcia. Moje prace działają często na zasadzie swego rodzaju zakrzywienia czasoprzestrzeni: wszystko jest w porządku, rzeczywistość wydaje się spójna i nagle natrafiasz na moment w czasoprzestrzeni, w którym ta rzeczywistość załamuje się, w delikatny sposób się zakrzywia.

Ten moment to właśnie twoja praca. Te realizacje działają trochę jak wirusy, które zakłócają rutynową pracę „systemu” rzeczywistości.
Tak. Ale samego „zakrzywiania” rzeczywistości, czyli kreowania różnego rodzaju zaskakujących sytuacji nie traktuję jeszcze jako sztuki. To raczej sztuczki, których zadaniem jest zwrócić uwagę odbiorcy. Te moje interwencje w rzeczywistość są totalne i dyskretne jednocześnie, obliczone na wrażliwszego i uważniejszego widza.

Dlatego wtapiasz prace w spektakl codzienności. Twoje realizacje są często bardzo duże, a jednocześnie zakamuflowane w otoczeniu, z którego trzeba je dopiero wyłuskać.
Dbam o to, aby potencjalnego odbiorcę zaciekawić i uwieść, wciągnąć w moją historię. Ale sztuczki nie wystarczą – to tylko środek na zwrócenie uwagi, punkt wyjścia do refleksji, którą powinny wywoływać prace.

Gdyby nie ograniczenia techniczne pewnie trudno by ci byłoby się zatrzymać - jechałbyś dalej i „zakrzywiał” coraz większe obszary rzeczywistości.
Gdybyś mi dał nieśmiertelność budowałbym jedną pracę przez całe życie.

Jak w opowiadaniach Borghesa.
Dokładnie.
 
Sytuacje, które tworzysz mają często surrealistyczny smak, a jednocześnie są komentarzem do zupełnie realnych sytuacji. W 2001 roku na ulicy Żydowskiej w Poznaniu zrobiłeś instalację „Serenada”. Stała tam stara kamienica – sąsiednią wyburzono i na ślepej ścianie ujawniły się zarysy nieistniejących już mieszkań. To były mieszkania, z których została tylko jedna ściana. Ty jedno z tych mieszkań umeblowałeś Powiesiłeś obrazek, półeczkę, doniczkę, a także łóżko, stół i krzesła. Efekt był magiczny, a jednocześnie przecież ta praca odwoływała się do zupełnie realnego faktu – była cieniem mieszkania, które kiedyś w tym miejscu istniało. Ciekaw jestem czy bardziej interesuje się nadrealny czy też realistyczny wymiar twoich prac.
Idealna sytuacja to taka, w której już nie wiadomo co jest realne, a co nie realne.
 
Na przykład wybrzuszająca się podłoga, którą zrobiłeś w Galerii Wschodniej w Łodzi w 2002. Tym w pokoju wyłożonym drewnianą klepką podłoga w pewnym punkcie wybrzuszała się i okazywało się, że pod podłogą urządzone jest miejsce do spania z poduszeczką i kołderką. Sytuacja zupełnie jak z jakiegoś Lyncha, który zresztą być może nieprzypadkowo jest takim amatorem łódzkich klimatów.
Punktem wyjścia był samo miejsce. Przejechałem do Łodzi; wszystko tam jest rozwalone, kamienice się chwieją i rozpadają, tynki opadają, chodniki w mieście są wybrzuszone. Galeria Wschodnia z kolei urządzona jest w zwykłym mieszkaniu. Ktoś kiedyś zrobił z tego lokalu galerię, a ja postanowiłem z powrotem zrobić tu miejsce do mieszkania – z miejscem do spania pod podłogą
 
Spanie pod podłogą to historia doprawdy kafkowska - kto śpi pod podłogą ten ma chyba ma poważny problem
Można w tym odnaleźć jakiś rys paranoidalny. Z drugiej strony sam tam spałem i czułem się świetnie, jak pod bardzo grubą kołdrą – taką kołdrą po której można było jeździć deskorolką (śmiech). To było dość perfekcyjnie zrobione, parkiet miał ze sto lat, każda klepka była cięta precyzyjnie wzdłuż, aby uzyskać wybrzuszenie i jednocześnie zachować rysunek śladów, zabrudzeń i odcisków na drewnie.

Na pierwszy rzut oka odnosi się wrażenie jakby drewniana podłoga pewnego dnia po prostu sfalowała się niczym jakiś dywan.
Tak to miało wyglądać, ale w rzeczywistości stała za tym dość złożona konstrukcja. Była szkielet metalowy, na nim drewniany, i dopiero na tym bardzo starannie przycięta i ułożona oryginalna klepka.

Miałeś chyba piątkę z ZPT.
Gdzie tam. Wszystko robiłem krzywo. To, że można pewne rzeczy robić wynika z tego, że są większe możliwości. Do projektu w Łodzi wziąłem fachowca, takiego majsterkowicza, bo zawodowy stolarz popukał się w głowę, że ”nierealne, nierealne”. Miesiąc się w tym grzebaliśmy.
 
Ale Adama Słodowego to ty chyba pilnie oglądałeś jak byłeś mały. U Słodowego, przy całej siermiężnej ekstrawagancji jego pomysłów, z dzisiejszej perspektywy można zobaczyć rodzaj szczególnego, odlotowego myślenia abstrakcyjnego, które jawi się nieomal jako sztuka. Niekonwencjonalne materiały, zmienianie jednych rzeczy w inne, absurdalne operacje wykonywane na przedmiotach codziennego użytku i transformowanie ich w inne przedmioty codziennego użytku dziwnie przypomina mi praktyki takich artystów jak, dajmy na to, ty czy Tom Friedman.
Oczywiście. To był super program bo nigdy nie można było zrobić tego co Słodowy proponował - i to było bardzo fajne. Niejeden się nabrał na te jego zabawy – pamiętam przyjaciela który budował powiększalnik według Słodowego z puszki po kawie ince i jakich rupieci i o mało co się mu się chata nie spaliła.
 
W 2001 roku zrobiłeś projekt o proroczym tytule „Globalizacja”. W małym mieście na zachodzie Polski pojawiły się za Twoją sprawą wiązki grubych kabli telekomunikacyjnych. Można było je spotkać koło budek telefonicznych i skrzynek elektrycznych, niektóre wystawały z trawników, inne znikały w piwnicznych okienkach, pod schodami, albo w dziurach chodnika. Wyglądało to tak, jakby przez miasto przeleciała nagle jakaś tajemnicza infostrada.
To było w Tarnowskich Górach. Wiadomo jakie są Tarnowskie Góry: miasto typowo górnicze, a jeżeli chodzi jakiekolwiek akcje artystyczne, to zapomnij. I to właśnie było istotnym elementem mojej realizacji. Dyrektor Muzeum Ziemi Tarnowskich Gór, prezes w garniturze, na oko żywcem wzięty z poprzedniej epoki, zaprosił mnie do udziału w akcji artystycznej. Pracę wykonałem w ciągu weekendu. Miałem mnóstwo izolacji, odpowiednio spreparowane końcówki – samych kabli w izolacjach oczywiście nie było, ale rzecz wyglądała bardzo przekonywująco. Oplotłem nimi całe miasto. Przechodziły między innymi przez trawnik koło muzeum. Po weekendzie kiedy dyrektor przyszedł do pracy, pierwsze co zrobił to kazał sekretarce dzwonić do telekomunikacji i pytać czy ich powaliło, żeby tak rozkopać ziemię i po trawniku ciągnąć jakieś kable. Tepsa się nie przyznała, więc drążył dalej, może energetyka położyła, może ktoś inny.
 
Czyli organizatorzy imprezy nie mieli pojęcia co robisz? Pracownicy galerii poszli na weekend do domu, a ty tymczasem wziąłeś kable, łopatę i zacząłeś okablowywać Tarnowskie Góry?
Wiedzieli, że będę coś robił na mieście, ale nie wiedzieli co. W rezultacie nie było potem jasne czy to sztuka czy jakaś zwariowana akcja telekomunikacyjna. Reakcje ludzi, którzy byli świadkami kablowania też były fajne. Babcie pytały czy to jest do jakiegoś wielkiego komputera podłączone Trochę bałem się złomiarzy, bo pojawili się z wózkami żeby ukraść miedź z kabli – której w tych izolacjach wcale nie było. Już mnie podpytywali ile tej miedzi jest. Poza tym nikt się nie czepiał. Jak robisz coś absurdalnego, abstrakcyjnego to pytań są tysiące, a tu byłem w kombinezonie roboczym, kablowałem. Złudzenie było takie że jest to fachowa robota - są kable, to na pewno służą do czegoś użytecznego. Cały projekt potrwał bardzo krótko, bo jak dyrektor zorientował się o co chodzi , to zaczął się denerwować żeby nie było jakiejś chryi i po paru dniach kable zostały ściągnięte.

Ta sytuacja z kablami mogła być dla przypadkowych odbiorców dość opresyjna. Mieszkasz w Tarnowskich górach i nagle widzisz jakieś kable, przez które płyną pewnie gigabajty informacji, a ty nie masz do nich dostępu, infostrada przebiega pod twoim nosem, ludzie się komunikują, a ty w tym nie uczestniczysz.
Właśnie tak to miało być. Tarnowskie Góry to jest takie miasto poza – kładąc kable jeszcze wyraźniej podkreśliłem, że jest poza. Chciałem podkreślić sytuację peryferyjności, którą sam zresztą odczułem kiedy zaproponowano mi realizację w Tarnowskich Górach. Tarnowskie Góry? Gdzie to leży? Rozmawiałem z dyrektorem galerii: kto tam będzie oglądał sztukę? Ja? Ty?

No właśnie, wiele prac zrealizowałeś przecież poza głównymi szlakami artystycznymi, w miejscach gdzie nie ma „zawodowej” publiczności od sztuki.
Najciekawsze bywa obserwowanie reakcji osób, które nie są opatrzone we współczesnej sztuce, nie są do niej przyzwyczajone. Takie osoby reagują najfajniej.

Robiąc projekt w takich Tarnowskich Górach, masz gwarancję, że nie przyjadą tam żadni krytycy ani kuratorzy – mało tego, nie mówisz co zrobisz nawet kuratorowi, który urządza imprezę. Instalujesz się po cichu i zanim ktoś połapie się co właściwie się zdarzyło, znikasz po angielsku i wracasz do domu – a twoje prace oglądają przypadkowi przechodnie, na zasadzie dziwnej niespodzianki, na którą natykają się w swoim mieście. To zupełnie odwrotny sposób działania niż w wypadku wielu twoich rówieśników, dajmy na to twojej koleżanki z Akademii w Poznaniu, Moniki Sosnowskiej. Ona robi na przykład wystawę w Fundacji Galerii Foksal, której publiczność liczy z kilkadziesiąt osób – ale są to wyłącznie osoby, które siedzą w sztuce. Efekt jest taki, że Monika jest międzynarodową gwiazdą, ty zaś, mój drogi, jesteś outsiderem.
Wiadomo, że sztuka zajmuje pewne nisze. Te nisze zaludniają eksperci. To naturalne, ale kryje się w tym niebezpieczeństwo totalnej izolacji. Mamy tu swoją działkę, swoją sztukę, my tu swoje wiemy – eksperci. Śmieszna sprawa.

Może śmieszna, ale co z karierą?
(śmiech) Nie ma kariery. Przy tego typu działaniach jakie robię, nie bardzo jest mowa o karierze.

Tak się ułożyło, czy to świadomy wybór?
Świadomy. Tu wracamy do pytań o sztukę: po co, dla kogo, gdzie są jej granice? Mnie się wydaje wręcz, że czasami za bardzo jadę już w kierunku robienia sztuki pod kuratorów, za często daję się namówić na udział w różnych zbiorowych wystawach, artystycznych spędach. Gdybym miał się stać artystą, który adresuje swoje działania w pierwszej kolejności do profesjonalistów i instytucji, musiałbym zaprzeczyć całej drodze, którą dotąd szedłem.

W rezultacie towarzyszy ci jak na razie rozgłos odwrotnie proporcjonalny do rozmachu twoich realizacji. A jeżeli jesteśmy przy sprawie rozmachu, to trzeba wspomnieć o projekcie „Sweet Harmony”. W zeszłym roku w Poznaniu wkroczyłeś do mieszkania w starej kamienicy i zbudowałeś w środku drugie mieszkanie, niewiele mniejsze od prawdziwego. Powstało coś na kształt „baby w babie” tyle, że w skali kilkupokojowego lokalu. Wnętrze mieszkania wybudowanego przez ciebie było idealnie białe, urządzone białymi nieskazitelnymi sprzętami. Tymczasem przestrzeń oryginalnego mieszkania zawęziła się do plątaniny wąskich korytarzy, bo przecież niemal całe miejsce w domu zajęła twoja instalacja. W tych korytarzach żyli ludzie, których namówiłeś na udostępnienie mieszkania do zbudowania instalacji. Trzeba przyznać, że zgodzili się na spore mentalne i fizyczne wyrzeczenia.
To byli moi znajomi. Oni zawsze mieli niezły bałagan, nie mogli zapanować na tym mieszkaniem. Powiedziałem: słuchajcie, zrobię projekt, który rozwiąże ten problem. Szybko przyzwyczaili się do funkcjonowania w części „zewnętrznej” mieszkania. Na początku miało to trwać tydzień, potem przedłużyło się do trzech – plus miesiąc budowania wcześniej. Czas budowy był zresztą o wiele bardziej uciążliwy niż późniejsza obecność samej instalacji – hałas niesamowity, materiały budowlane, samych płyt gipsowych poszło tam ze 150. Zabudowałem wszystkie pomieszczenia – doszczętnie zrujnowałem całe mieszkanie.

Spędziłeś tam jakiś czas, żeby zobaczyć jak żyje się z twoją instalacją?
Oczywiście. Można się przyzwyczaić – człowiek zaczyna się zupełnie inaczej poruszać, zachowywać. Do ubikacji przedzierasz się przez cały labirynt wąskich korytarzy, przestajesz być wrażliwy na dzwonek do domu, bo i tak nie uda ci się dotrzeć na czas do drzwi. Po demontażu konstrukcji mieszkańcy z przyzwyczajenia jeszcze przez wiele dni chodzili pod ścianami.

Ta praca kojarzy mi się z Totes Haus Ur, obłąkańczym projektem Gregora Schneidera, który od kilkunastu lat przebudowuje wnętrza swego domu w Rhydet w Niemczech. Schneider przerobił wnętrze swojej kamienicy w paranoidalny labirynt, pełen za wąskich korytarzy, dziwnych przejść, pomieszczeń wbudowanych w inne pomieszczenia, atrap pokoi, osobliwych prowizorycznych konstrukcji.
W niektórych realizacjach wchodzę na czyjeś pole. Mogę korzystać z takich samych mediów, czy form, ale, jak sądzę, w zupełnie innym celu.

Interesuje cię sztuka, czy tak sobie? Pytanie jest z pozoru absurdalne, bo jesteś artystą, ale jest przecież spora grupa artystów, która nie przejmuje się tak bardzo tym co dzieje się w sztuce. Interesują się nią bo są ludźmi kulturalnymi, ale inspiracje czerpią z zupełnie innych źródeł.
Mnie jednak interesuje sztuka, choć kiedy żyje się w Poznaniu uczestniczenie w życiu artystycznym jest trochę uciążliwe: trzeba by więcej jeździć, zmienić sposób życia. Na tyle, na ile mogę, staram się być na bieżąco, wszystko mnie interesuje, nawet zła sztuka – a może nawet złe prace zajmują mnie szczególnie. Ciekawie jest odkrywać co było w nich spieprzone, dlaczego były złe.

Sztuki jest coraz więcej. Przybywa imprez, biennale, artystów, galerii...
To huknie w pewnym momencie. Jak coś się tak rozdyma, to może w końcu pęknąć.

A ty nie pękniesz? Jak właściwie finansujesz te swoje projekty?
Jak bym policzył wszystkie koszty, wszystkie pieniądze, które wydałem w ciągu ostatnich pięciu lat na sztukę, to mógłbym dziś być bogatym facetem. Pełna laba.

To znaczy, że ty za to wszystko płacisz??
No ja. Nie wiem jak i skąd, ale płacę. Nie jestem bogaty z domu, nie stratuję z wysokiego pułapu. Nieraz to kwestia szczęścia, po prostu udaje się coś zrobić. Czasami jak pomyślę, na jak miękkim finansowo gruncie opiera się moja działalność, to czuję, że to wszystko musi pieprznąć, a ja pójdę siedzieć.

Ile na przykład kosztuje wygrzebanie takiej dziury pod namiotem, jak wypadku projektu ze Szczecina?
Koparkę wynajmuje się za tysiąc złotych na dzień. Oprócz koparki działa jeszcze Kamaz, który wywozi to, co wygrzebie koparka – to kolejny koszt. I jeszcze faceci, którzy ładują ten piach, i inni, którzy budują całą konstrukcję – wszystkim trzeba zapłacić. Do tego jeszcze mnóstwo małych pierdół i pęka kilkanaście tysięcy.

I wykładasz tą kasę z kieszeni? Pensje na Akademii chyba nie są wysokie. Co ty robisz, sprowadzasz po godzinach samochody ze szrotów w Reichu?
Gdzie tam – częściowo rodzina pomaga, częściowo sam organizuję kasę. Mam fuchy – czasami coś zaprojektuję, ostatnio robiłem klub w Poznaniu – bardzo zresztą lubię taką pracę jeżeli dostaję wolną rękę. Poza tym nie wydaję pieniędzy, nie jeżdżę na super wakacje, kupuję mało rzeczy.

Nie konsumujesz.
Mało konsumuję – z wyjątkiem piwa.

I masz taką fantazję, żeby przeznaczać pół roku życia na jeden projekt i to w dodatku efemeryczny. Sprzedałeś kiedyś jakąś pracę?
Jedną ostatnio udało mi się sprzedać – do kolekcji Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku. Był to oczywiście obiekt, bo żaden z moich dużych projektów już nie istnieje. Wszystko zniknęło. Sam się czasem zastanawiam w czym ja grzebię – chyba w chmurach.

Rozmawiał Stach Szabłowski

<<<Maciej Kurak: Globalizacja, instalacja, 2001, fot. Marek Glinkowski
Fotografie z archiwum Festiwalu Sztuki PRECEDENS_ART http://free.art.pl/precedens_art